HANDE BERKTAN

Türk matematikçi Levent Alpöge, 167 yıldır çözülmeyi bekleyen Riemann hipotezini yapay zeka robotu Claude yardımıyla çözdüğünü açıkladı. Çözüm doğrulanırsa, Türk matematikçi, "Milenyum Problemleri" arasında yer alan Riemann hipotezine, "Lean" diliyle derlenebilir bir çözüm sağlayarak tarihe geçecek.

Alpöge, Claude'un yardımıyla kanıtın Lean adlı programlama dilinde yazılmış bir sürümünü ürettiğini ve şimdilik yalnızca bu sürümü paylaştığını açıkladı. Lean, matematiksel argümanların bilgisayar ortamında denetlenmesine olanak tanıyor.

Bulgularını duyurduğu bir yazıda Alpöge, geçtiğimiz pazar gecesi Anthropic CEO’su Dario Amodei’ye mesaj atarak, 1859 yılına dayanan ve "Milenyum Problemleri" arasında yer alan Riemann hipotezine, "Lean" diliyle derlenebilir bir çözüm bulduğunu nasıl duyurabileceğini sorduğunu anlattı.

Çözüm doğrulanırsa, Türk matematikçi tarihe geçecek

Hipotez, asal sayıların görünümünün altında yatan gizli bir yapı olduğunu öne sürüyor. Eğer iddia edilen sonuç doğruysa, evrenin gizemlerinin derinliklerine adım atıyoruz demektir.

Matematik camiasının kanıtı tam olarak kavrayabilmesi biraz zaman alacak gibi görünse de, çoğu kişi "Lean" ile resmileştirilmiş bu sonucun geçerli olacağından emin. Lean, matematiksel fikirlerin kod olarak ifade edilmesini sağlayan ve böylece kanıtların biçimsel olarak doğrulanmasına olanak tanıyan açık kaynaklı bir programlama dilidir.

MIT matematikçisi Andrew Sutherland dahil olmak üzere bazı araştırmacılar çözümün başarıyla derlenebildiğini doğruladıklarını belirtiyor.

Riemann Hipotezi alanında önde gelen uzmanlardan Brian Conrey, AFP'ye yaptığı açıklamada "İnsanlık tarihinde çok büyük bir an. Sanırım matematikte şimdiye kadar yaşanmış en büyük gelişme. Bunun geleceğini gerçekten hiç öngörmemiştim" dedi. Conrey, henüz yazılı bir taslak görmediğini, yalnızca Alpöge'nin internet sitesinde paylaştığı notları okuduğunu ve metnin bir kopyasını talep ettiğini aktardı.

Levent Alpöge, çocukluğundan beri bu probleme duyduğu saplantı, bulgularını paylaşmak için daha fazla bekleyememesine neden olduğunu belirtti. Alpöge, yapay zekaya duyduğu yoğun coşkuyu da yansıtacak şekilde, “Claude ile birlikte, büyük bir kafa karışıklığı içinde argümanın tüm parçalarını bulma sürecini bir ‘bilinç akışı yolculuğu’” olarak tanımladı ve modelin “bitiş çizgisine yaklaşırken nasıl uçtuğunu, dans ettiğini ve ışıldadığını” anlattı.

Levent Alpöge kimdir?

1992 doğumlu, Levent Hasan Ali Alpöge, Amerika doğumlu Türk matematikçidir. Sayılar teorisi ve aritmetik istatistik alanındaki çalışmalarıyla tanıyor. Anne ve babası bilgisayar mühendisi olan Alpöge, Harvard Üniversitesi'nde eğitim gördü; 2014 yılında matematik alanında lisans ve fizik alanında yüksek lisans derecelerini, en yüksek onur derecesiyle tamamladı.

Ulusal Bilim Vakfı'ndan lisansüstü burs kazanan Alpöge, Churchill Bursu Cambridge Üniversitesi'nde Mathematical Tripos programının III. bölümünde eğitim aldı ve 2015 yılında Master of Advanced Studies derecesini elde etti. 2020 yılında Princeton Üniversitesi'nden, Manjul Bhargava danışmanlığında hazırladığı “Eğriler Üzerindeki Noktalar” başlıklı teziyle doktora derecesini aldı.

Doktorasını tamamladıktan sonra, 2020 yılından itibaren Columbia Üniversitesi ve Harvard bünyesinde Ulusal Bilim Vakfı doktora sonrası araştırmacısı olarak görev yaptı; ayrıca 2021'den 2025'e kadar Harvard Society of Fellows bünyesinde genç araştırmacı üye olarak bulundu. Levent Alpöge, daha sonra yapay zekâ şirketi Anthropic'e araştırmacı olarak katıldı.